Die zit zó in z'n slachtofferrol!

Die zit zo in z'n slachtofferrol!

Hoe makkelijk zeggen we dat. Over een vriendin die maar blijft klagen over haar werk. Over iemand die altijd de schuld geeft aan een ander. Over die collega die maar niet in beweging komt.

We zien het. We herkennen het. En we vinden het irritant.

Maar wat doen we op het moment dat we dat zeggen?

We wijzen.

We leggen de oorzaak van onze irritatie buiten onszelf. Bij die ander. Die doet het niet goed. Die snapt het niet. Die zou moeten veranderen.

En precies daar... zitten we zelf in dezelfde dynamiek.

Want als ik zeg dat jij in je slachtofferrol zit, maak ik jou verantwoordelijk voor mijn gevoel van irritatie. Dan ben jij de oorzaak van mijn ongemak. En dan ben ik het slachtoffer van jouw gedrag.

Zie je het?

Ik wijs naar jou... en ondertussen geef ik jou de macht over mijn innerlijke rust.

Ik had dit jarenlang niet door.

Ik zag het bij anderen. Ik zag hoe ze bleven hangen in verhalen over wat er met ze gebeurd was. Hoe ze de schuld gaven aan hun ex, hun baas, hun ouders.

En ik dacht: als ze nou eens naar zichzelf zouden kijken...

Totdat ik het ging onderzoeken.

Want die irritatie, die bleef terugkomen. Iedere keer als ik iemand hoorde praten over wat een ander had gedaan, voelde ik iets in me samentrekken.

En op een dag vroeg ik mezelf af: waar gaat dit eigenlijk over? Wat raakt dit in mij?

En toen zag ik het.

Ik was boos. Op al die mensen die niet naar zichzelf keken. Die maar bleven wijzen naar buiten.

Maar door boos te zijn op hen... deed ik precies hetzelfde.

Ik maakte hen verantwoordelijk voor mijn gevoel. Ik wilde dat zij veranderden zodat ik me beter zou voelen.

Ik was de dader van mijn eigen oordeel. En tegelijkertijd het slachtoffer van hun gedrag.

Wat een bevrijding was het om dat te zien.

Want zodra ik niet meer wees naar wat zij deden, maar voelde wat er in mij geraakt werd, kwam de beweging terug naar mezelf.

Ik hoefde niet meer te wachten tot een ander veranderde.

Ik hoefde niet meer gelijk te hebben over hoe het zou moeten.

Ik kon gewoon voelen: dit raakt iets in mij. En dat is mijn zaak.

Niet die van de ander.

Daar ligt je vrijheid.

Niet in het benoemen van andermans slachtofferschap.

Maar in het herkennen van je eigen wijzen.

En dan? Dan hoef je niemand meer te veroordelen. Ook jezelf niet.

Dan mag het er gewoon zijn. Die irritatie. Dat oordeel. Die weerstand.

En dan kun je voelen wat eronder ligt.

Meestal is het pijn. Of angst. Of een oud gevoel van onmacht.

En dan laat je het toe. Helemaal. Totaal.

Zonder dat iemand anders daar iets aan hoeft te doen.

Wil je dit ook ervaren? Kijken waar jij nog wijst en wat er gebeurt als je die beweging terugbrengt naar jezelf?

Dat is waar we mee aan de slag gaan in JAZZ en in de opleiding systemisch werk. Dan wordt zichtbaar waar je nog vastzit in de dynamiek van daders en slachtoffers uit je systeem. En pas als je dat ziet, kun je er vrij van worden.