Moe!

“Son, ik slaap acht uur, ik eet goed, ik sport. En toch word ik wakker alsof ik de hele nacht wakker heb gelegen, “ zei ze tegen me.

Ze had al van alles geprobeerd: magnesium, ademhalingsoefeningen, ’s avonds haar telefoon wegleggen. Zelfs een nieuw matras. En zo’n slaapmeter die je ’s morgens vertelt dat je niet goed genoeg hebt geslapen. Alsof ze dat zelf nog niet wist.

Als je zo moe bent, wil je weten waar het vandaan komt. Logisch toch? Vermoeidheid kan een fysieke oorzaak hebben en dat is iets wat je natuurlijk laat checken. Maar ik wil het hier hebben over iets wat je makkelijk over het hoofd ziet. Hoeveel energie het kost om voortdurend bezig te zijn met wat er om je heen gebeurt.

Stel je voor, je bent nog klein en je merkt dat er thuis iets niet klopt. Je moeder zegt dat er niets aan de hand is, maar jij voelt van wel. Je vader of moeder kan zomaar boos worden. Dus houd je de boel in de gaten. Hoe is de sfeer? Kan ik iets vragen? Ze afleiden? Kan ik beter even weggaan? Of je wordt extra behulpzaam. Als jij maar lief bent en geen gedoe veroorzaakt, blijft het misschien rustig.

Daar denk je als kind niet bewust over na. Dat doe je gewoon. Je bent afhankelijk van je ouders en je hebt ze nodig.

En jaren later doe je het nog steeds. Iemand kijkt moeilijk en jij vraagt je meteen af of je iets verkeerd hebt gedaan. Er valt een stilte en jij begint te praten. Er is spanning en jij maakt een grapje, zodat iedereen weer verder kan. Of je checkt helemaal uit. Ondertussen merk je nauwelijks hoe het met jezelf gaat. Je bent vooral bezig met zorgen dat die nare gevoelens die je oppikt uit je omgeving niet te hoeven voelen.

Ik heb dat zelf ook jarenlang gedaan. Aanvoelen hoe de vlag erbij hing, vooruitlopen op wat er kon gebeuren, zorgen dat het niet uit de hand liep. Ik dacht dat ik gewoon veel aankon. Dat die vermoeidheid bij mijn drukke leven hoorde.

Maar als je voortdurend op je hoede bent, hoe kun je dan uitrusten?

Daar komt vaak nog iets bij: het idee dat er eerst iets moet gebeuren voordat je kunt ontspannen. Als die opleiding klaar is. Als de kinderen groter zijn. Als je weet welke kant je op wilt.

In mijn werk zie ik dat ook vaak. Nog een training volgen, nog een opstelling doen, nog iets aan jezelf oplossen. Dan pas ben je er klaar voor. Dan durf je te begeleiden. Maar wanneer is het genoeg? Je kunt jezelf jarenlang bezighouden met alles wat er nog aan je zou moeten veranderen.

Je wordt bekaf van het in stand houden van al die patronen. Van voortdurend alert zijn, aanpassen, vooruitdenken en proberen te voorkomen dat er iets misgaat. En ook van het wegduwen van de emoties en pijn die eronder ligt . Verdriet, boosheid of machteloosheid op afstand houden kost heel veel energie.

Ikzelf merkte 2 jaar geleden bijvoorbeeld dat ik moe werd van iedere dag individuele sessies. Het was niet meer kloppend. En waarom? Geen idee. Ik ga daar dus niet over. Ik kon wel doorgaan, maar ik voelde dat ik verder mocht met groepen. Dat vond ik heel spannend, want dan moest ik ook meer zichtbaar worden. En er waren zorgen over de financiën. Wat zou het betekenen voor mijn inkomen? Stel je voor dat mijn groepen zich niet vullen met deelnemers? De verleiding om te blijven doen wat ik deed was groot. Ten koste van mezelf.

Toch ben ik gestopt met die dagelijkse individuele sessies. Werken met groepen past bij mij. Ik kan na zo’n dag lichamelijk moe zijn, maar het geeft me ook energie. Dat is een andere vermoeidheid dan wanneer ik doorga met iets wat niet meer klopt.

Het gaat voor mij om de vraag: vanwaaruit doe je iets? Vanuit je overlevingsmechanismes, omdat je iets probeert veilig te stellen? Of vanuit je gezonde deel, omdat het bij je past? Ook wat klopt kan spannend zijn. Dat heb ik dus zelf ook gemerkt toen ik verderging met groepen.

We kunnen ontzettend druk zijn met vermijden van wat we voelen. Verdriet dat steeds terugkomt. Boosheid die je van jezelf niet mag hebben. Een leegte die je meteen probeert op te vullen. Je kunt precies begrijpen waar iets vandaan komt en ondertussen nog steeds proberen ervan af te komen.

Ook dat herken ik zelf. Dan denk ik dat ik iets allang heb doorzien, totdat er iets gebeurt en ik gewoon weer reageer zoals vroeger. Inzicht hebben is blijkbaar iets anders dan ernaar leven.

In opstellingen zie ik ook hoe mensen bezig blijven met het verdriet of de onmacht van hun ouders. Een moeder die haar verdriet niet kon dragen. Een vader bij wie je als kind voorzichtig moest zijn. Je hield rekening met hen en je sloot jezelf steeds meer af.

Er wordt vaak gezegd dat een kind dat uit liefde doet. Ik zie het eerder als een manier om te overleven. Je hebt die ouder nodig. Als het met mama beter gaat, heeft ze misschien weer aandacht voor mij. Als papa rustig blijft, kan ik me veilig voelen. Dus probeer je iets voor hen op te lossen, in de hoop dat jij krijgt wat je nodig hebt.

En ergens kun je daar als volwassene nog steeds mee bezig zijn. Je begrijpt inmiddels best dat je moeder haar eigen leven had. Dat je vader zijn beperkingen had. Maar zodra je bij hen bent, merk je weer hoe je je aanpast. Of je doet het bij je partner, je collega’s of je cliënten.

Ook als begeleider kun je hiernaar kijken. Wanneer je tijdens een sessie steeds bezig bent met de vraag of je het goed doet, gaat daar aandacht naartoe. Je wilt dat er iets gebeurt, dat de cliënt verder komt, dat jouw begeleiding resultaat heeft. Voor je het weet, ben je hard aan het werk om iets voor de ander op te lossen.

Dat kan een bekende beweging zijn. Misschien deed je dat thuis ook al.

Dus als je nog steeds moe bent terwijl je voldoende slaapt, kan het zinvol zijn om hier ook naar te kijken. Hoeveel van je dag ben je met anderen bezig? Wat probeer je onder controle te houden? Welke emoties en pijn duw je weg? Welk gevoel wil je zo snel mogelijk kwijt? En waarop wacht je voordat je leven eindelijk goed genoeg is om het te leven?

Misschien hoef je niet nóg iets op te lossen. Misschien mag je eerst kijken naar hoeveel energie het kost om jezelf voortdurend te beschermen tegen wat je voelt.

Waar ben jij eigenlijk zo moe van?